Ardahan Ticaret ve Sanayi Odası liderliğinde, Artvin Ticaret ve Sanayi Odası ve Bulgaristan Ticaret ve Sanayi Odası ortaklığında yürütülen proje kapsamında, Artvin’de faaliyet gösteren KOBİ’lerin dijitalleşme ve yeşil dönüşüm süreçlerine yönelik kapsamlı çalışmalar gerçekleştiriliyor.
Türkiye-AB İş Dünyası Diyaloğu Hibe Programı II (TEBD II) kapsamında desteklenen “Dijitalleşme yoluyla AB-Türkiye İş Köprüleri Kurarak Rekabet Gücünüzü Artırın, Yeşil Girişimcilik Ruhu'nu Ateşleyin” projesiyle, bölgedeki işletmelerin ulusal ve uluslararası ticaret ağlarına entegrasyonunun güçlendirilmesi hedefleniyor. Proje, Avrupa Birliği Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (IPA III) kapsamında finanse ediliyor.
Programın sözleşme makamı Merkezi Finans ve İhale Birimi olurken, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği politika düzeyinde uygulamadan sorumlu ara kurum olarak görev yapıyor. Proje kapsamında hibe faydalanıcılarına yönelik teknik destek faaliyetleri ise Eurochambres tarafından sağlanıyor.
Artvin ve Ardahan’da ortak dönüşüm merkezi kurulacak
Projenin önemli çıktılarından biri olarak, az gelişmiş bölge statüsündeki illerin ihtiyaçlarına cevap verecek “Az Gelişmiş Bölge AB Yeşil Mutabakatı ve Dijital Dönüşüm Merkezi” kurulması planlanıyor.
Kurulması planlanan merkezin özellikle Artvin ve Ardahan’daki işletmelerin ulusal ve uluslararası ticaret ağlarına erişimini kolaylaştırması amaçlanıyor. Merkez bünyesinde KOBİ tanılama araçları, dijital arşiv sistemleri ve uluslararası iş birliği platformlarının oluşturulması öngörülüyor.
Bu yapı ile bölgesel dezavantajların azaltılması, işletmelerin küresel pazarlara erişimde fırsat eşitliğine sahip olması ve rekabet güçlerinin artırılması hedefleniyor.
Merkezde sunulacak hizmetlerin, yerel KOBİ’lerin ihtiyaçları, mevcut dijitalleşme seviyeleri ve Avrupa Yeşil Mutabakatı’na uyum süreçleri doğrultusunda şekillendirilmesi planlanıyor.
Çalıştay Artvin TSO’da gerçekleştiriliyor
Proje kapsamında stratejik yol haritasının belirlenmesi amacıyla düzenlenen çalışmalar, 16-17-18 Eylül 2026 tarihlerinde Artvin Ticaret ve Sanayi Odası Toplantı Salonu’nda gerçekleştiriliyor.
Çalışmalarda bölgedeki işletmelerin dijital dönüşüm ihtiyaçları değerlendirilirken, yeşil dönüşüm hedefleriyle uyumlu sürdürülebilir üretim modelleri de ele alınıyor.
Toplantılarda işletmelerin mevcut durumlarının analiz edilmesi, öncelikli ihtiyaçların belirlenmesi ve kurulacak merkezin hizmet modelinin ortak akılla şekillendirilmesi hedefleniyor.
“İşletmelerimizin bu değişim sürecinde yalnız olmadığını göstermek istiyoruz”
Artvin Ticaret ve Sanayi Odası Meclis Başkanı İrfan Yıldırım, program kapsamında gerçekleştirilen eğitimlerin bölgedeki işletmeler açısından önem taşıdığını belirtti.
Yıldırım, Türkiye-AB İş Diyaloğu II (TEBD II) projesi kapsamında gerçekleştirilen eğitim programında katılımcılarla bir araya gelmekten duyduğu memnuniyeti dile getirerek, çalışmaların temel amacının işletmelerin yeşil dönüşüm, dijitalleşme ve Avrupa Birliği standartlarına uyum süreçlerinde ihtiyaç duydukları bilgi ve desteğe ulaşmalarını sağlamak olduğunu söyledi.
Proje kapsamında firma ziyaretleri ve eğitim programları gerçekleştirildiğini ifade eden Yıldırım, bu çalışmalarla işletmelerin mevcut durumlarının ve ihtiyaçlarının daha yakından anlaşılmasının, aynı zamanda günlük faaliyetlerde ve geleceğe yönelik çalışmalarda kullanılabilecek bilgi ve uygulamaların işletmelere aktarılmasının hedeflendiğini belirtti.
Avrupa Yeşil Mutabakatı, dijital dönüşüm ve değişen uluslararası ticaret koşullarının işletmeler açısından artık geleceğe yönelik başlıklar olmaktan çıktığına dikkat çeken Yıldırım, bu alanlarda bugünden hazırlık yapılması gerektiğini ifade etti.
Yıldırım, Artvin Ticaret ve Sanayi Odası olarak işletmelerin dönüşüm sürecinde ihtiyaç duydukları alanlarda desteklenmesini önemsediklerini belirterek, eğitimlerin işletmelerin çalışmalarına somut katkı sağlaması temennisinde bulundu.
Dört farklı dönüşüm kavramı ele alındı
Program kapsamında TÜBİTAK TÜSSİDE Dijital Dönüşüm Danışmanı Cumhur Altun tarafından gerçekleştirilen sunumda dijitalleşme, dijital dönüşüm, yeşil dönüşüm ve ikiz dönüşüm kavramları arasındaki farklar ele alındı.
Sunumda dijitalleşme, işlerin dijital araçlarla yürütülmesi olarak tanımlanırken, dijital dönüşümün yalnızca teknoloji kullanımından ibaret olmadığı; süreçlerin, rollerin, sorumlulukların ve iş modellerinin değişimini de kapsadığı belirtildi.
Yeşil dönüşüm ise çevresel etkinin azaltılması, daha az enerji ve ham madde kullanımı, atıkların azaltılması ve kaynak verimliliğinin artırılması çerçevesinde değerlendirildi. İkiz dönüşümün ise dijital ve yeşil hedeflerin birlikte yürütülmesini ifade ettiği aktarıldı.
Altun, dönüşüm süreçlerinin yalnızca teknoloji yatırımlarıyla sınırlı tutulmaması gerektiğini, çalışan yetkinlikleri, sorumluluk paylaşımı ve çalışma biçimlerindeki değişimin de sürecin önemli parçaları olduğunu vurguladı.
Dijitalleşmede hedef: Kayıttan iş akışına geçiş
İşletmelerin dijitalleşme sürecinde geçebileceği aşamaların örneklerle anlatıldığı sunumda, kâğıt üzerinde tutulan formların dijital kayıtlara dönüştürülmesinden dijital iş akışlarının oluşturulmasına kadar uzanan süreç ele alındı.
Arıza bildirim süreçleri üzerinden verilen örnekte, elle yazılan bir arıza bildiriminin dijital kayda dönüştürülmesi, ardından otomatik atama ve durum takibi sistemleriyle sürecin hızlandırılması anlatıldı.
Süreçlerde ölçülebilir performans göstergelerinin kullanılmasının önemine dikkat çekilirken, arıza bildirimi ile müdahale arasındaki sürenin takip edilebilecek göstergelerden biri olduğu belirtildi.
Ortak veri ve bütünleşik operasyon modeli
Dijital dönüşüm kapsamında satış, planlama ve üretim gibi bölümlerin ayrı ayrı çalıştığı geleneksel yapı ile ortak veriye dayalı operasyon modeli karşılaştırıldı.
E-posta yoluyla bilgi aktarımı ve gecikmeli güncellemeler yerine ortak sipariş ve kapasite verilerinin kullanıldığı bütünleşik sistemlerin karar alma süreçlerini hızlandırabileceği ifade edildi.
Bu kapsamda bölümler arasında uçtan uca süreç sahipliğinin oluşturulması, anlık plan güncellemelerinin yapılması ve ortak teslimat hedeflerinin belirlenmesi üzerinde duruldu.
Endüstri 4.0 ve yapay zekâ uygulamaları
Sunumda Endüstri 4.0 kapsamında bağlı üretim mimarisinin temel unsurları da ele alındı.
Kurumsal kaynak planlama sistemleri (ERP), üretim yürütme sistemleri (MES), sensörler ve bağlı makinelerden oluşan sistemlerin üretim süreçlerinin daha etkin yönetilmesine katkı sağlayabileceği belirtildi.
IoT verilerinin büyük veri sistemleriyle birleştirilmesi ve yapay zekâ teknolojileri aracılığıyla tahmin ve anomali tespiti yapılmasının işletmelere sağlayabileceği katkılar değerlendirildi.
Bulut teknolojilerinin ise verilerin ölçeklenebilir şekilde saklanması ve işlenmesi açısından önemli bir altyapı oluşturduğu aktarıldı.
Robotik otomasyon ve dijital ikiz uygulamaları
Çalışmalarda fiziksel robotik sistemler ile robotik süreç otomasyonu (RPA) arasındaki farklar da anlatıldı.
Fiziksel robotların taşıma, kaynak ve montaj gibi işlemlerde kullanılabildiği, RPA sistemlerinin ise fatura okuma, ERP kayıtlarının oluşturulması ve tekrarlayan dijital işlemlerin otomatikleştirilmesine yönelik kullanılabildiği belirtildi.
Dijital ikiz teknolojisi kapsamında fiziksel üretim hatlarının sensör ve proses verileriyle oluşturulan sanal modellerinin kullanılabileceği, bu modeller üzerinden hız, kalite ve enerji ayarlarının üretime etkisinin önceden test edilebileceği ifade edildi.
Siber güvenlik üretim sürekliliğinin temel unsuru
Dijitalleşme sürecinde siber güvenliğin önemine de dikkat çekildi. Üretim sistemlerinde güvenliğin sağlanması amacıyla varlık envanterinin oluşturulması, ağ ayrımı ve erişim kontrollerinin yapılması, anomali izleme sistemlerinin kurulması, olaylara müdahale planlarının hazırlanması ve yedekleme süreçlerinin düzenli olarak test edilmesi gerektiği aktarıldı.
Bilgi teknolojileri (IT) ile operasyonel teknolojilerin (OT) birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
Yeşil dönüşümde enerji, su ve kaynak verimliliği
Yeşil dönüşüm başlığında enerji ve su tüketiminin azaltılması, emisyonların düşürülmesi, atıkların azaltılması ve ürün ömrünün uzatılması konuları değerlendirildi.
Enerji verimliliği kapsamında alt sayaçlarla hat ve ekipman bazında ölçüm yapılması, kayıpların analiz edilmesi, basınç ayarlarının optimize edilmesi ve atık ısının yeniden kullanılması gibi uygulamalar üzerinde duruldu.
Su verimliliğinde ise su girişinden üretim prosesine, arıtmadan yeniden kullanıma kadar uzanan döngüsel sistemlerin kurulmasının önemi anlatıldı.
İşletmelerin birim üretim başına enerji ve su tüketimlerini ölçerek performanslarını takip etmeleri gerektiği belirtildi.
Karbon ayak izi ve sürdürülebilir tedarik zinciri
Programda karbon ayak izi hesaplamaları da ele alındı.
Doğrudan emisyonları kapsayan Kapsam 1, satın alınan enerjiden kaynaklanan emisyonları içeren Kapsam 2 ve değer zincirindeki diğer emisyonları kapsayan Kapsam 3 başlıkları üzerinden bilgilendirme yapıldı.
İşletmelerin emisyon kaynaklarını belirleyebilmesi için faaliyet verileri ile emisyon faktörlerinin birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Sürdürülebilir tedarik zinciri kapsamında geri dönüştürülmüş içerik kullanımı, malzemelerin doğrulanabilir menşei, tedarikçi verilerinin izlenebilirliği ve sorumlu çalışma koşullarının takip edilmesi gerektiğine dikkat çekildi.
Dönüşüm için ölçülebilir hedefler belirlenecek
Çalıştayın önemli başlıklarından biri de işletmeler için performans göstergelerinin belirlenmesi oldu.
Operasyonel verimlilik ve çevresel sürdürülebilirliğin birlikte takip edilmesi amacıyla OEE, enerji ve su yoğunluğu, emisyon, fire oranı ve dijital kullanım oranı gibi göstergelerin kullanılabileceği belirtildi.
Her bir gösterge için başlangıç değerinin, hedefin, sorumlunun ve izleme sıklığının belirlenmesinin önemine vurgu yapıldı.
12 aylık dönüşüm yol haritası
Sunumda işletmelerin dijital ve yeşil dönüşüm süreçlerini aşamalı olarak planlayabilmeleri için 12 aylık bir yol haritası da önerildi.
İlk 0-30 günlük süreçte mevcut durumun, dijital olgunluk seviyesinin ve başlangıç performans göstergelerinin belirlenmesi; 31-90 günlük dönemde ise tek bir hat veya tek bir sorun üzerinden pilot uygulama yapılması ve süreç sahibinin belirlenmesi öngörülüyor.
3-6 aylık süreçte elde edilen etkilerin, maliyetlerin ve kullanıcı geri bildirimlerinin değerlendirilmesi; 6-12 aylık dönemde ise başarılı uygulamaların standartlaştırılması, eğitimlerin verilmesi ve yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Proje kapsamında gerçekleştirilen çalışmalarla Artvin ve Ardahan’daki KOBİ’lerin dijital ve yeşil dönüşüm süreçlerine yönelik ihtiyaçlarının belirlenmesi, işletmelerin rekabet gücünün artırılması, uluslararası pazarlara erişimlerinin kolaylaştırılması ve Avrupa Yeşil Mutabakatı ile uyum süreçlerinin desteklenmesi amaçlanıyor.
